« Επιστροφή | Παναγιώτης Κονδύλης – Μελαγχολία και Πολεμική. » | Παναγιώτης Κονδύλης - Oι Φιλόσοφοι και η Ισχύς. » | Ομάρ Καγιάμ – Ρουμπαγιάτ » | Ν.Εγγονόπουλος - ΜΠΕΡΟΥΤΙΑΝΟ » | T.Σ.Έλιοτ – Έρημη Χώρα » | Κάλλιστος Ware – T.S.Eliot, Ο Συντροφός μας στην Ο... » | Λάμπρος Καμπερίδης – Πανσπερμία του Λόγου » | William Butler Yeats - Και τι μ' αυτό; » | Νικολάϊ Μπερντιάγεφ - Ο Μέγας Ιεροεξεταστής » | Κρίστοφερ Μέριλ – Ταξίδι στον Άθω »

Παναγιώτης Κονδύλης – «Τα ανθρώπινα δικαιώματα».

Image Hosted by ImageShack.us


Ερώτηση:
Τι σημασία έχει η οικουμενική διακήρυξη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων; Αποτελεί ένα χρήσιμο ηθικό πρόταγμα ή τρόπο νομιμοποίησης ιδεολογικά φορτισμένο πού σε πολλές περιπτώσεις δεν δέσμευσε τα κράτη πού την υπέγραφαν;

Απάντηση:
Οι διακηρύξεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από τα τέλη του 18ου αιώνα ως σήμερα σημαδεύουν μιαν Ιστορική τομή, η οποία αρχικά επιτελείται στη σφαίρα του δυτικού πολιτισμού. H ανθρωπολογία υποκαθιστά τη θεολογία, τελειώνει η βασιλεία του Θεού και αρχίζει η βασιλεία του Ανθρώπου ως δημιουργού του ιστορικού σύμπαντος. Καθώς ο Ανθρωπος υποκαθιστά τον Θεό, παίρνει αναγκαστικά ορισμένα του γνωρίσματα, δηλαδή θεωρείται απόλυτη αύταξία, πρόσωπο ιερό και απαραβίαστο, φορέας απαράγραπτων δικαιωμάτων. Άν όμως ο Άνθρωπος διαδέχθηκε τον Θεό, η απόσταση ανάμεσα σε ιδεολογία και πραγματικότητα δεν μειώ­θηκε καθόλου. Η παντοδυναμία του Θεοΰ διόλου δεν εξασφάλιζε την καθολική ισχύ του «αγαπάτε αλλή­λους», και η οικουμενικότητα των «ανθρωπίνων δικαιωμάτων» διόλου δεν επηρεάζει εξ ίσου και κατά την αυτή έννοια τη ζωή όλων των ανθρώπων. Γιατί όπως το συγκεκριμένο περιεχόμενο και οι συγκεκριμέ­νες εφαρμογές του «αγαπάτε αλλήλους» προσδιορίζο­νταν δεσμευτικά από συγκεκριμένα κυρίαρχα υποκεί­μενα, έτσι και τα «ανθρώπινα δικαιώματα» έχουν τους κυρίαρχους και δεσμευτικούς ερμηνευτές τους.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, μέσω του στόλου και της αε­ροπορίας τους, ορίζουν δεσμευτικά τα «ανθρώπινα δι­καιώματα» στη Βοσνία, όμως οι Βόσνιοι δεν μπορούν να ορίσουν δεσμευτικά τα «ανθρώπινα δικαιώματα», π,χ. να επιβάλουν την κατάργηση της θανατικής ποινής στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιφυλάσσουν στον εαυτό τους το πολύ ανθρώπινο δι­καίωμα να αντιμετωπίζουν διαφορετικά τη Σαουδική Αραβία και το Ιράν, μολονότι η κατάσταση των «ανθρωπίνων δικαιωμάτων» στις δύο αυτές χώρες ελάχιστα αποκλίνει.

Κοντολογής: η πολιτική εκμε­τάλλευση των «ανθρωπίνων δικαιωμάτων», δηλαδή η χρήση τους ως μέσου πίεσης καί επέμβασης είναι αναπόδραστη ήδη λόγω του γεγονότος ότι τέτοια «δικαιώματα» μπορούν να επιβληθούν μονάχα από τους ισχυρότερους πάνω στους ασθενέστερους, όμως στην αντίστροφη περίπτωση δεν είναι δυνατή καί λειτουργι­κή καμμία θεσμική διευθέτηση. Τα «ανθρώπινα δικαιώματα» μετατρέπονται έτσι σε πολιτικό εργαλείο μέσα σε μια πλανητική κατάσταση, ή πυκνότητα της οποίας καθιστά βέβαια απαραίτητη τη χρήση οικούμενιστικών ιδεολογημάτων, μέσα στην οποία όμως η δεσμευτική ερμηνεία των ιδεολογημάτων αυτών ενα­πόκειται πάντα στίς διαθέσεις καί στα συμφέροντα των ισχυρότερων εθνών. Τα «ανθρώπινα δικαιώματα» υπό­κεινται στην έπαμφοτερίζουσα λογική αυτής της κα­τάστασης καί αντικατοπτρίζουν τίς αντιφάσεις καί τις εντάσεις πού σημαδεύουν κατά τρόπο δραματικό τη σημερινή παγκόσμια κοινωνία. Γι' αυτό ο αγώνας για την ερμηνεία τους αναγκαστικά θα μετατραπεί σ' έναν αγώνα μεταξύ ανθρώπων γύρω από τα όσα θεω­ρεί εκάστοτε ό καθένας τους ως δικό του αναφαίρετο δικαίωμα.

Αυτός ο αγώνας περί ερμηνείας έχει αρχίσει από καιρό ανάμεσα σε «Βορρά» και «Νότο» ή «Δύση» και «Ανατολή», και οξύνεται στον βαθμό όπου τα δισεκατομμύρια του «Νότου» ή της «Ανατολής» ερμηνεύουν όχι τυπικά, αλλά υλικά τα «ανθρώπινα δικαιώματα», απαιτώντας μιαν ουσιαστική ανακατα­νομή του παγκόσμιου πλούτου χωρίς να τους ενδιαφέ­ρει η ηθική των χορτασμένων.

Θέτω την έκφραση «ανθρώπινα δικαιώματα» εντός εισαγωγικών, γιατί σήμερα τέτοια δικαιώματα υπάρ­χουν στο χαρτί, στο κεφάλι φιλοσόφων ή στα χείλη προπαγανδιστών, όχι όμως στην πραγματικότητα. Υπάρχουν «κράτη δικαίου», όμως δεν υπάρχουν «αν­θρώπινα δικαιώματα», αν νοήσουμε τον όρο στην κυ­ριολεξία του. Ως ανθρώπινο δικαίωμα επιτρέπεται να θεωρείται μονάχα ένα δικαίωμα το οποίο απολαμβά­νουν όλοι οί άνθρωποι μόνο καί μόνο επειδή είναι άν­θρωποι, δηλαδή χωρίς τη διαμεσολάβηση έξουσιαστικών αρχών και συλλογικών υποκειμένων (π.χ. εθνών και κρατών), που, από εννοιολογική και φυσική άπο­ψη, είναι στενότερα από την ανθρωπότητα ως σύνολο. Επιπλέον, ένα γνήσιο ανθρώπινο δικαίωμα θα πρέπει να ισχύει και να απολαμβάνεται παντού όπου υπάρχουν άνθρωποι, δηλαδή παντού όπου επιθυμεί να εγκατα­σταθεί καθένας. Ώστε σε τελευταία ανάλυση δεν υπάρχουν ανθρώπινα δικαιώματα δίχως απεριόριστη ελευθερία κίνησης και εγκατάστασης και δίχως αυτό­ματη νομική εξίσωση όλων των ατόμων με όλα τα άτομα χάρη στην οικουμενική ισχύ μιας ενιαίας νομο­θεσίας. Όσο ο Αλβανός π.χ. δεν έχει στην Ιταλία καί στην Ελλάδα ακριβώς τα ίδια δικαιώματα με τον Ιταλό και τον Ελληνα, μπορούμε να μιλάμε stricto sensu για πολιτικά και αστικά, όχι για ανθρώπινα δικαιώματα.

Η κατάσταση στον σημερινό κόσμο είναι σαφής: δεν επιτρέπεται σε όλους τους ανθρώπους, υπό μόνη την ιδιότητα τους ως ανθρώπων, να κατέχουν όλα τα δικαιώματα (είτε αυτά λέγονται πολιτικά καί αστικά, είτε λέγονται ανθρώπινα), ανεξάρτητα από το που γεννιούνται ή το που βρίσκονται. Ανθρώπινα δι­καιώματα, τα όποία θα άξιζαν πράγματι αυτό το όνομα, θα μπορούσε να χορηγήσει μονάχα ένα παγκόσμιο κράτος, προς το όποίο όλα τα άτομα θα βρίσκονταν σε άμεση και ίση σχέση, δηλαδή θα αποκτούσαν άμεσα όλα τους τα δικαιώματα απ' αυτό ως τον εκπρόσωπο ολόκληρης της ανθρωπότητας. Μόνον όποιος εκπρο­σωπεί ολόκληρη την ανθρωπότητα μπορεί και να θεωρήσει τον κάθε άνθρωπο υπό μόνη την ιδιότητα του ως ανθρώπου, ανεξάρτητα από φυλετικά ή εθνικά κατηγορήματα, και να του χορηγήσει ανθρώπινα δι­καιώματα. Η ανυπαρξία τέτοιων δικαιωμάτων επιβεβαιώνεται άλλωστε καθημερινά από την πολιτική, νομική καί αστυνομική πρακτική της ίδιας της Δύσης, η οποία, παρακάμπτοντας τίς οδυνηρές λογικές συνέπειες της ίδιας της της προπαγάνδας, ασκεί τα «ανθρώπινα δικαιώματα» πάντοτε υπό την επιφύλαξη των (εθνι­κών, ευρωπαϊκών κ.λπ.) κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Κάθε κυρίαρχη αρχή έχει εδώ το δικαίωμα να συλ­λαμβάνει ανθρώπους από άλλες χώρες μόνο καί μόνο επειδή αυτοί εισέρχονται ή παρεπιδημούν δίχως άδεια στην επικράτεια της, όμως δεν έχει π.χ. το δικαίωμα να τους δέρνει, γιατί η ίδια διακηρύσσει το ανθρώπινο δικαίωμα της σωματικής ακεραιότητας - λες και η σύλληψη καθ' εαυτήν δεν αποτελεί eo ipso άρση του δικαιώματος του ανθρώπου να διαθέτει το σώμα του όπως θέλει! Με αυτήν τη συνταγή η Δύση νομίζει ότι «δύναται δυσίν κυρίοις δουλεύειν», όμως το κάνει με αντίτιμο τη λαθραία εισαγωγή των αρχών και της πρακτικής του «κράτους δικαίου» μέσα στον χώρο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Οι παράνομοι μετανά­στες απελαύνονται βέβαια σύμφωνα με τις (μεταβλη­τές) διατάξεις του «κράτους δικαίου», όχι όμως επειδή δεν είναι άνθρωποι, αλλά επειδή δεν είναι Γάλλοι, Έλληνες, Γερμανοί κ.λπ. Στην κρίσιμη αυτή περί­πτωση αποφασιστικό αποδεικνύεται το κριτήριο της εθνικότητας κι όχι η καθιερωμένη ρητορική των «αν­θρωπίνων δικαιωμάτων». Μπορεί ωστόσο να προβλέ­ψει κανείς ότι ακόμα και αυτή η ρητορική θα υποχω­ρήσει, στον βαθμό όπου η Δύση θα διαπιστώσει ότι τα κηρύγματα της θα τη φορτώσουν με βάρη που δεν μπορεί να σηκώσει.

Παναγιώτης Κονδύλης
«Το αόρατο χρονολόγιο της σκέψης»
Εκδ. Νεφέλη, 1998.
Σελ. 116-121

Ετικέτες

Αγαπητοί,

νομίζω ότι χρειάζεται θάρρος για να διαβάσει κανείς τον Π. Κονδύλη και ακόμα περισσότερο για να δημοσιεύσει έστω και θραύσματα της σκέψης του. Ο Χοιροβοσκός ο Αναγνώστης το έχει αυτό το θάρρος. Νοιώθω λοιπόν την ανάγκη να του σφίξω το χέρι και να μοιραστώ κάποιες σκέψεις. Ζητώ προκαταβολικά συγγνώμη από τον ίδιο για την ενδεχόμενη κατάχρηση του χώρου του και κατανόηση απ’ όσους τυχόν στενοχωρήσω.

Όποιος, όπως εγώ, σχετίζεται με την αριστερά, αλλά δεν αρκείται στον τρέχοντα λόγο και στις σημερινές της πρακτικές, αντίθετα νοιώθει την ανάγκη να σκέφτεται (αυτο)κριτικά για να είναι «πάντα ανοιχτά, πάντα άγρυπνα τα μάτια της ψυχής του», πληρώνει ως τίμημα την τραγική οδύνη που προκαλεί η ξεκάθαρη θέαση αυτού του κόσμου και βρίσκει στη σκέψη του Κονδύλη την παρηγοριά ότι δεν είναι μόνος του, ότι δεν έχει τρελαθεί περισσότερο από τον κόσμο μας συνολικά.

Η κριτική που δέχεται ο Κονδύλης από την κυρίαρχη ιδεολογία, αυτό το μετανεωτερικό κολάζ σοσιαλ-αναρχο-φιλελευθερισμού, είναι αναμενόμενη. Αυτό που ίσως ξενίζει είναι η σφοδρότητα της κριτικής εξ αριστερών. Μιλιταριστής, φιλοσταλινικός, φιλοναζιστής, εθνικιστής, μεμψίμοιρος, μισογύνης είναι μερικά από τα επίθετα που του έχει προσάψει η αριστερή (;) κριτική. Όμως, το περιεχόμενο και η χαμηλή στάθμη αυτής της κριτικής απλώς επιβεβαιώνουν όσα έχουν πει για την ιστορική διαδρομή και τη σημερινή κατάσταση της αριστεράς ο ίδιος ο Κονδύλης, αλλά και (πριν απ’ αυτόν) οι Καστοριάδης, Adorno κ.α.

Το παράδοξο μιας αριστεράς που χρησιμοποιεί τα ιδεολογικά όπλα του κατεστημένου και μάλιστα με ακόμα μεγαλύτερη σφοδρότητα, αίρεται από την άποψη (και) του Κονδύλη, η οποία θεωρεί ολοκληρωμένη την ήττα ενός κινήματος όταν αυτό αποδεχτεί την εικόνα που φιλοτεχνεί ο νικητής για τον εαυτό του. Άποψη που δεν απέχει πολύ από τη μαρξική (η ιδεολογική εξάρτηση συνάδει με – και μάλιστα παράγεται από – την υλική εξάρτηση).

Σε όλη τη Δύση, λοιπόν, μυριάδες αριστεροί διανοούμενοι, εκ των οποίων πολλοί καλοπροαίρετοι, ξεψαχνίζουν τη βιογραφία π.χ. του Μαρξ ή τους αφορισμούς του Κονδύλη και ανακαλύπτουν αποκλίσεις από το ιδανικό της πολιτικής ορθότητας, με κωμική όσο και ανιστορική φρίκη. Δεν τολμούμε όμως να αντιμετωπίσουμε την ουσία του έργου στοχαστών ολκής, επειδή μας λείπει η αναγκαία φιλοσοφική και ιστορική παιδεία (δηλαδή η ουσιαστική επιστημοσύνη) και μας έχει κυριεύσει ο φόβος ότι δε θα προλάβουμε να την αποκτήσουμε ποτέ μέσα στις τρέχουσες εκπαιδευτικές και εργασιακές συνθήκες, οπότε ο φαύλος κύκλος ολοκληρώνεται. Αν αυτά ισχύουν για τη Δύση γενικώς, με την εξαίρεση βέβαια μιας επιστημονικής ελίτ ξεκάθαρα συνταγμένης στο πλευρό των ισχυρών, τι να πει κανείς για την επαρχιώτικη, εξαρτημένη και βαθειά τραυματισμένη χώρα μας, που παλεύει ακόμα να απωθήσει μνήμες εμφυλίων και δικτατοριών…

Φυσικά ο Κονδύλης και κάθε άλλος πρέπει να διαβαστεί κριτικά. Απλώς η κριτική, για να είναι έγκυρη και γόνιμη, πρέπει να είναι καλοπροαίρετη: Οφείλει να έπεται της ουσιαστικής κατανόησης, όχι να προηγείται. Για παράδειγμα, είναι φασίστας ο Κονδύλης επειδή καταγγέλλει την αριστερά ότι πλέον αφήνει στην άκρα δεξιά την κριτική στα αστοφιλελεύθερα ιδεολογήματα;

Επίσης, κάθε θεωρητικό σχήμα οφείλει να ερμηνεύει, όχι μόνο να περιγράφει. Άραγε, η αριστερά θέλει ερμηνεία για την παθογένειά της στο πολιτικό πεδίο (ενσωμάτωση στο σύστημα, αδελφοκτονίες, πολιτικαντισμοί κάθε είδους, αναπαραγωγή αυτών που καταγγέλλει) ή αρκείται στο «κακούργα κοινωνία»; Αν έχει επιλέξει το δεύτερο, ας μη βρίζει τουλάχιστον εκείνους που κάνουν μια σοβαρή ερμηνευτική απόπειρα, αμαυρώνοντας έτσι και τη δική της βιτρίνα.

Παραθέτω από μνήμης ένα δήγμα του Σαμφόρ : " Για να επιτύχεις στην κοινωνία πρέπει πολλά από αυτά που ξέρεις να υπομείνεις να τα διδαχθείς από αυτούς οι οποίοι τα αγνοούν ".

Αυτό, φυσικά, ο Κονδύλης το γνώριζε άριστα και το περιφρονούσε αδιάπτωτα εως τέλους.

Με αυτόν το μηχανισμό κυρίαρχο σε μιά κοινωνία όπου ο Σβέλτος είναι καθηγητής και ο Κονδύλης απλώς συγγραφέας, "η χαμηλή στάθμη της κριτικής", καλέ μου σκατζόχοιρε, είναι αναμενόμενη.

Όσο για την αριστερά, η απομάκρυνση από το "αληθές" και το "εθνικόν" που αποτέλεσαν τον πυρήνα της, μας επιφυλάσσει ακόμα πιο πικρές διαψεύσεις.

Posted by gb winzip | 12:07 πμ

ο Π. Κονδύλης, κατά τη ταπεινή μου γνώμη χρησιμοποιεί τον μεταφυσικό υλισμό για να στεριώνει τον λογισμό του. Φαίνεται να απαρνιέται τη διαλεκτική Μεσόγειο και να προσκολιέται στη μεταφυσική γερμανική σκέψη.
π.χ. "... δεν επιτρέπεται σε όλους τους ανθρώπους, υπό μόνη την ιδιότητα τους ως ανθρώπων, να κατέχουν όλα τα δικαιώματα (είτε αυτά λέγονται πολιτικά καί αστικά,..."
Ποιός ισχυρίζεται το αντίθετο; Τα δικαιώματα αφορούν μιά συγκεκριμμένο τόπο και χρόνική συγκυρία, δεν πέφτουν απο τον ουρανό αλλά καλλιεργούνται στη γή με κόπο και θυσία, δεν μοιράζονται σε καθεδρικούς ναούς, εκεί καθαγιάζονται και εξιδανικεύονται.
Πουθενά δεν αναφέρει, αποφεύγει, την αντίθεση των δικαιωμάτων σε συνάρτηση με την πληρότητα του αστικού καθεστώτος ή ατελούς και φεουδαρχικού(βλ. Βοσνία-ΗΠΑ). Αποκρύβει την αντίθεση Μάζας και ατόμου, ατόμου και Κράτους. Πιστός στη φιλοσοφία γερμανικών φυλών που λαφυραγωγούν τον ελληνορωμαϊκό πολιτισμό εξιλεωμένοι ότι δεν έκαναν τίποτε χειρότερο. Δεν είναι αλήθεια, αρπάξαν αλλά δημιούργησαν, γέφυρες υδραγωγεία, οδούς Εγνατίας και Αππίας, φιλοσοφία, νομική, θρησκεία,κ.ά.π. Ο ίδιος θα έμενε ευχαριστημένος ΄ν τον διορθώνανε πολύ ή λίγο, να ξαναζούσε το θάρρος του.
Posted by gb winzip | 12:07 πμ

Αγαπητέ σκαντζόχοιρε

Δεν είσαι ο μόνος αριστερός που βλέπει έτσι τα πράγματα. Μην απελπίζεσαι.

Δημοσίευση σχολίου
eXTReMe Tracker